Molybdenum, icintu ca mukuba ica kwalula namba 42 pa tebulo lya nshita, cakokele amano ayakulu pa mulandu wa mibele ya iko iyaibela iya kemikali na imibombele iingi. Icishibilo ca iko ica kemikali ni Mo, kabili cilanga ukumoneka kwa silfere-ukwabuuta ukwa cimuti kabili calikosa kabili cilakosa. Molybdenum ilashintilila pa kukaba kwa muputule, tayapita mu mwela kabili tayakwata amaka ya kucita ifintu pamo na asidi wa menshi nelyo uwa menshi. Ici cilenga ukuti cibe icacindama mu fyalo ifingi.
Icipe ca cimuti ica kwalula namba 42 pa tebulo lya nshita, ica kubalilapo cibako nge cimuti ca cimuti icapangwa mu cifyalilwa (MoS2). Ici cibwe icakunkuma kabili icafiita calishibikwa ukufuma ku nshita sha ku kale, lelo ukupalana kwa ciko ne fipe pamo nga lead, galena, na graphite kwalengele ukuti cibe icakosa ukucipusana bwino bwino. Mu ciGriki, "molybdos" cipilibula umulopa, elyo ukufika mpela ya senchari yalenga 18, ifyuma fibili fyaleshitishiwa pambali mu mushiika wa ku Bulaya nga umulopa wa molybdenum.
Mu 1779, Scheele alangishe mukwesha ukuti umulopa nangula umulopa wa mfula fyalipusana. Amwene ukuti asidi wa nitric tacitilepo fimo ku graphite, lelo aleumfwana na mabwe ya molybdenum pa kupanga umuunga uwabuuta. Na kabili, ilyo asidi wa nitric no musango wa alkaline fyabilishiwe no kupanga amakristalo, umucele walefuma. Scheele apingwilepo ukuti uyu muunga uwabuuta mu cine cine wali ni cimuti ica mushili, umushili wa molybdenum. Aesha ukusankanya uyu oxide ku makala no kuufuuta pa muulu wa mulilo, ukutunguluka mu kupanga molybdenum uushapangwa. Kabili asangile ukuti ukufuuta umulilo ne sulfure kwalepanga umulilo uwa busaka nga nshi.
Mu mwaka wa 1782, umubomfi wa mu mikoti uwaku Sweden uweshina lya Elmo aesheko inshila iyipya iyakufumilamomo molybdenum. Asankanishishe amakala, asidi wa molybdic, na mafuta ya linseed pa kuti apaatule bwino bwino umukaka wa cimuti ukufuma ku cimuti ca mushili. Acipeele ishina lya kuti molybdenum, ne cishibilo ca Mo. Uku kusanga kwaishibikwe na Berzelius, umusambi wa fya miti uwaishibikwa uwa ku Sweden, uushasangile fye ifintu pamo nga cerium, selenium, silicon, tantalum, na thorium, lelo kabili acitile ukufwailisha kwa mu kati pa mibele ya molyb.
Nga ca kuti icuma ca molybdenum capya mu muulu, cilafumya ulubuuto lwa golde, kabili ama ion ya molybdenum mu fifulo fyapusanapusana ifya kupanga umulilo yalalanga amalangi ayapusanapusana. Pa numa ya myaka ukucila pali 100 iya kufwailisha, te mpaka mu 1893 ilyo Mawson asungulwile umusango wa carbon na molybdenum mu citofu ca maka, ukupanga icuma ca kubalilapo ica kupanga icakwata umulilo uwa 92%-96%.
Nangu cakuti molybdenum yasangilwe imyaka ukucila pali 200 iyapitapo, ukukula kwa iko ukwakulisha no kubomfiwa kwatendeke muli uyu mwanda wa myaka, maka maka mu myaka amakumi ya nomba line. Molybdenum na ifibombelo fya iko fyasangwa ukubomfiwa ukwakulisha mu fifulo ifingi pa mulandu wa maka yabo ayakulisha, ukucepa kwa kusansalikwa kwa kukaba, ukucingililwa bwino ukwa kukaba no kwa malaiti, no kucingililwa ku kubola no kufwala.
Molybdenum ilabomfiwa sana mu fyakupangapanga, ifyakupangapanga, ifyakupangapanga, ne fyakupangapanga, apo ukufwaya kwa molybdenum kwakulisha. Ukubikako umulopa wa molybdenum kulalenga sana ukuti ifyuma ifishaonaika fibe ifisuma, kabili ukubikako umulopa ku cimuti icapangwa na ko kulalenga ukuti cibe icakosa kabili cilalenga ukuti cibe icakosa kabili icakosa. Na kabili, ifipe ifyakwata 18% ifya molybdenum fyalikwata imibombele iikalamba mu fyakupangapanga ifya ndeke. Iciputulwa cabo icakulisha ica kusunguluka, ukucepa kwa kufina, no kucefyako ukusansa kwa mucinshi filenga ukuti fibe ifisuma ku kupanga ifintu ifyapusanapusana ifya mucinshi.
Molybdenum ilabomfiwa sana mu fyakupangapanga, ukubikapo na mufibombelo fyakupangapanga pamo nga ifipe fyakupangapanga, ifibombelo fyakupangapanga, na ifibombelo fyakupangapanga. Waya wa molybdenum uwa busaka na kabili alikwata imibombele yacindama mu fipe fya kufimbilikisha ifya pa muulu, ukupanga amashini ya kufumyapo amagetsi (EDM), no kucefyako waya. Molybdenum na kabili ilabomfiwa mu kupanga ifipe fya kupangapo amaredio na X{4}}ray, e lyo na mu fyakupangapanga fimbi ifyakupangapanga ne fyakupangapanga.
Ukulundako molybdenum ku fyakupangapanga kuti kwalenga umupaka wafiko ukukula, ukushipikisha ukubola, ne mibele ya maka iya muyayaya. Amafuta ya molybdenum na amafuta ya molybdenum yalikwata umulimo uukalamba nga ifilenga ukuti ifintu fibe bwino mu fyakupangapanga ifya kemikali na mafuta. Na kabili, umuti wa molybdenum walicindama nga nshi mu fya kupangapanga ifya ndeke ne fya kupangapanga. Ukukana kwa iko ukwaibela ukwa sulfure kulalenga ukuti icitepo cimo ica kupanga umupashi wa carbon monoxide ku bwalwa mu mibele imo.
Ukubomfya kwa molybdenum kwatwalilila ukukula, nomba kwasanshamo ifiputulwa ifingi, ukubikapo na maka ya nyukiliya na maka ayapya. Molybdenum na kabili ni cintu icacindama ku kukula kwa fimenwa kabili calicindama ku mweo wa fimenwa. Mu bulimi, molybdenum ilabomfiwa sana mu fyakusanshamo ifyakulya ifinono pakuti ifimenwa fibe ne fyakulya ifisuma.
Molybdenum, icintu cimo icacindama nga nshi mu fya makwebo na mu bulimi, na co cilabomba bwino mu mubili wa muntu. Icipendo conse ica molybdenum mu mubili wa muntu umukalamba cili mupepi na 9 mg, ne cifuba ne nshishi e filundwa ifikwata umuti wa molybdenum uwafulisha. Calicindama ukwishiba ukuti Mo-99, umusango wa fyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga. Technetium-99, iya maka iya kupanga ifintu, ilingi line ilabomfiwa ku kupanga ifikope fya fipindami fya mukati. Pa nshita ya kupanga ifikope, Mo-99 ilingi line isunkwa ku mupu wa aluminiamu no kusungwa mu cipe icinono. Ilyo Mo-99 ilebola, ilapilibuka no kuba Technetium-99, iyo lyene ibomfiwa ku kufwailisha kwa fya miti.
Ukusangwa kwa molybdenum kwatendeke mu mwanda wa myaka uwalenga 14, ilyo yasangilwe pa muku wa kubalilapo mu kupanga inkondo sha baSamurai aba ku Japan, ukutendeka ukubomfya kwa iko ku bulwi. Mu 1891, kampani ya ku France iya Snyder yapangiile ukubomfya umulilo nga ifintu ifyakubomfya pa kupanga ifyakucingilila ifyakwata umulilo, ukubomfya ubukata bwafiko ubwacepa (iciputulwa fye ica tungsten). Uku kusanga kwalengele ukuti umulilo panono panono upilibule tungsten mu fipe ifingi ifya fimuti. Pa kutendeka kwa Nkondo ya Calo iya Kubalilapo, ukupeela kwa fipe fyakupangapanga kwacepeleko, kabili ukufwaya kwakupangapanga kwakulileko nga nshi, ukutwala pa ntanshi ukubomfya kwa molybdenum mu fyakupangapanga ifyakosa nga nshi kabili ifyashipa ukukuma. Pa mulandu wa kuti umuti wa molybdenum walikulilako mu fya bulwi, amabuteko mu calo conse yatendeke ukuumona ukuti calicindama nga nshi. Ukufika ku kutendeka kwa mwanda wa myaka uwalenga 20, ukubomfya kwa molybdenum kwakuliile ukubikamo ukupanga ifyakubomfya ifyakubomfya ifyakubomfya ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga ifyakupangapanga. Molybdenum na kabili alebomfiwa sana mu fipe fya mutengo ifya mato ya nkondo, ama rocket, ne fibombelo fya mutengo.
Ifyakupangapanga ifya molybdenum, ifyabula ifyakupangapanga ifyapangilwe na molybdenum ukubikwa pamo na fimbi, fyalikwata ifintu ifikankaala ukubikapo na titanium, zirconium, hafnium, tungsten, na ifintu ifinono ifya mu mpanga. Iyi alloys ilapeela ubupiina ubusuma nga nshi, ubupiina ubusuma ubwa magesi, no kusansalikwa kwa kukaba ukwacepa. Balalanga amaka ayapusanako pa kukaba ukwakulisha, ukufuma pa madigiri 1100 ukufika kuli 1650 , kabili balapeela imibele isuma iya kupanga ukulingana na tungsten. Eico, ifipe fya molybdenum filabomfiwa sana mu mibombele iingi, ukubikapo no kupanga ifipe fyakubomfya ku fipe fyakubomfya, ifyakubomfya ku fipe fyakubomfya pa kupanga amafuta, ukufwa -ukupoosa no kufumya, no kukuula ifiputulwa ifikankaala ifya mu lwelele.
Lelo, pa mpela ya Nkondo ya Calo iya Kubalilapo, ukufwaya kwa molybdenum kwacepeleko nga nshi. Pa kupwisha ubu bwafya, aba mu fya makwebo balekabila bwangu bwangu ukufwailisha ifya kubomfya ifipya. Icawama ca kuti, umushili upya uwa mutengo uwacepa-wapokelelwe mu fyakupangapanga ifya mishi, ukulanga inshita ipya mu kufwailisha no kupanga umushili mu fifulo pamo nga umushili. Ukufika ku mpela ya myaka ya ba 1930, umuti wa molybdenum walibomfiwe nga nshi nge fyakubomfya mu fyakupangapanga ifyapusanapusana, ukupeela ukwafwilisha kwa maka ku kulunduluka kwa cishiba ca molybdenum -uuli ne fibombelo fya mukuba. Pa numa ya Nkondo ya Calo iya Cibili ukubombesha kwa kukuula cipya cipya kwalundileko ukufwailisha no kupanga amakwebo mu fyakubomfya ifya molybdenum mu fyakupangapanga.
Ukufika na lelo, icuma icapangwa pamo, icuma icabula ukubola, icuma ca fibombelo, ne cimuti icapangwa, fyashala ifya kubomfya ifya kubalilapo ifya molybdenum. Nangu cibe fyo, pa mulandu wa kulunduluka kwa fya sayansi no kulunduluka kwa fya makwebo, twasumina ukuti ukubomfya kwa molybdenum kukatwalilila ukukula, ukusangwilako ku kulunduluka kwa bantunse.
Molybdenum, icintu icikankaala, cisangwa sana mu mabwe ya granite aya mu kati ka calo. Ifyakubikamo ifyakupangapanga fyayanguka, ukucilisha ifyakwata amabwe ya sulfide. Ukupeelwa umulimo wa iko uwacindama mu fya kulwa fya bashilika, ifyalo ifikulu mu calo conse fyalibikilepo ukuba icifulo ca kusungilamo amabwe ayacindama. Amabwe yasuma aya kusunga amabwe ayasuma yapangilwe ku kushininkisha ubucingo bwa calo no kusunga amabwe ayanono ayacepa mu calo candi. Pali ino nshita, ifyalo ikumi mu calo conse fyapanga inshila sha kusungilamo amabwe ayasuma. icalo candi cilalumbanya pa fipe ifingi ifya molybdenum, ukufika ku matani amamilioni 8.6 (ayapimilwe mu molybdenum), aya fipe fya mu fya makwebo fyaba mupepi na matani amamilioni 3.5, ukushininkisha ukubikwa pa cifulo ca bubili mu calo conse. Ifi fipe te fikulu fye kabili ifyasalanganina, lelo na kabili fyalikwata ifipe ifikulu-ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubikamo ifyakubomfya, ifyakuma sana umutengo wa molybdenum uwa calo conse. America wa ku Kabanga na kabili alikwata ifipe ifingi ifya molybdenum. Calicindama ukwishiba ukuti ukukongama kwa fikwatwa fya molybdenum mu calo candi kwalicilapo ukutunguluka ukucila ukwa fya mu mpanga ifinono. Iciputulwa ca fya kupangapanga pali ino nshita cilepanga ukusala molybdenum ukuba ica kupangapanga icacingililwa, ukubika mu mulimo ukutungulula kwa fipimo fya kupangapanga fyonse no kupanga ifipimo fya kupangapanga ifyalinga. Uku kusendama kulangilila ukuti molybdenum akasanguka umushili umbi uwa pa lwakwe, ukulonganika golde, tungsten, tin, antimoni, ne mpanga shabulamo, ku kupokelela ubucingililo bwa pa lwakwe no kutungululwa ukufuma ku buteko.
